Birbirlerini izleyen kültür ve uygarlıklar, tarihin en eski yerleşimleri; eski Yunan, Roma, Nebati şehirleri; kutsal şehirler; haçlı kaleleri; Bizanslılar, Emeviler Abbasiler ve memluklar'dan günümüze kalan kentler ve bütün bunların yanı sıra Osmanlı dönemine tanıklık eden pek çok eserle, Suriye ve Ürdün'de harikulade izler bırakmışlardır.

Gezgin, M.Ö. IV. Yüzyıldan beri üzerinden parfümler, baharatlar ve kokulu tütsüler taşınmış kervan yollarını aşarak, Palmira, Bosra, Petra gibi kumdan ya da kayalardan doğmuş görkemli kentlerden geçer.

Değişik kökenden insanların birlikte yaşadıkları Halep, M.Ö. 1780 yılından itibaren yerel bir krallığın başkenti olarak, günümüze kadar yaşayan, dünyanın en eski kenti olduğunu ileri sürmekte. Antik kentin akropolü üzerine, Eyyubiler ve Memluklar, XII-XIII. Yüzyılda muhteşem bir kale inşa etmişlerdir. Kalenin hemen yakınında, dar sokaklarının uzunluğu 12 kilometreyi bulan, dükkanların loncalara göre gruplaşdığı, çok canlı ve hareketli kapalı çarşı ve 715 yılında Emeviler tarafından yapılıp, geçirdiği ağır bir yangından sonra, 1169 tarihinde, ilk planına uygun olarak yeniden inşa edilen Ulu Cami bulunmaktadır.

Güneye doğru devam eden yol, Kral I. Seleukos'un eşinin adını verdiği, iki kilometrelik sütunlu bir antik yolu olan, pek güzel ve görkemli Apameia antik kentine ulaşılır. Daha sonra, Asi nehri üzerinde, sulama kanallarına su aktaran dev değirmen çarkları "noria" ların şehri, şirin Hama kenti gelir.
Sahil bandı ile ülkenin iç kesimindeki büyük kentler arasındaki önemli bir geçiş noktası olan, Ensariye Dağları'nın güney ucunda, Haçlılar tarafından inşa edilmiş en görkemli yapı olan "Krak des Chevaliers" kalesi bulunmaktadır. Haçlılar bu harikulade kaleyi, doğudaki latin bölgelerini koruma altına almak amacıyla inşa etmişlerdir. Krak kalesi, Fransa kralı Aziz Louis'nin Tunus'ta ölümünden altı ay sonra Baybars'ın ordularının saldırılarına dayanamamış ve buda Sekizinci Haçlı seferinin de sonu olmuştu.

Homs kentinden doğuya giden yolu takip edip ve çölü geçerek harikulade güzellikteki Palmira antik kentininin bulunduğu, Suriye'nin orta bölgelerine ulaşılır. Arapların inşa ettiği bir kalenin eteğinde bulunan Roma dönemi harabeleri, bir vahadan fışkıran bir serap gibi görünmektedir.

Buradan sonra ya Fırat boyunca kuzeye çıkıp Raqqa'ya, ya da güneye dönüp, önce terkedilmişlikden, 1920 yılında da İngiliz makinalı tüfeklerinin mermilerinden, tahribe uğrayan, Doura-Europos antik kentine gidilebilir. Ne var ki mermilerin açtığı izler sayesinde keşfedilen olağanüstü duvar resimleri bugün, Şam Ulusal Müzesinde sergilenmektedir. Diğer bir ören yeride, Orta Fırat bölgesindeki Mari'dir, ama buraya varmak için çöl yolu çok uzun, gerçekten çok uzundur....

Kent, Abbasilerin bölgeyi ele geçirmeleriyle birlikte, başkent Bağdad karşısında önemini kaybetti. Ne var ki Suriye ile Mısır'ı birleştiren Selahaddin Eyyubi (türbesi Emeviler Camiinin arkasındadır) sayesinde, bu önemi yeniden kazandı. Tüm kıyı hattını işgal eden Haçlılar, bu kenti almayı hiçbir zaman başaramadılar. Selçukluları izleyen yeni bir Türk hanedanı olan Memluklar, Haçlıları bu topraklardan nihai olarak çıkartmayı başardılar. Ama 1517'de, Kanuni Sultan Süleyman döneminde, Osmanlılar Memlukları tarih sahnesinden silerek imparatorluklarının sınırlarını Fas'a kadar genişletmeyi başardılar.

Şam'ın en ilginç kesimi kuşkusuz, surlarla çevrili olan ve oriyantal atmosferini koruyan eski şehirdir. Burada birçok, iç avlulu ve havuzlu tarihi binalara yerleşmiş, çok güzel yemekleri olan lokanta vardır. Suriye'de çok yaygın olan Nargile kahvelerine uğrayıp demli bir çay içmeyi de ihmal etmemelisiniz. Suriye'de el sanatları çok renkli ve çeşitlidir. Eski kentin dar sokakları, neredeyse ağızlarına kadar, uygun fiyatlı hatıra eşyaları ve özellikle de kumaşlarla doludur, fakat yine de sıkı bir pazarlık etmekte fayda vardır. Hamidiye çarşısından çıktıktan sonra, eski kentin surları dışında, kentin Osmanlı dönemi görüntüsünü görmek için, modern kentin başladığı Marjeh meydanına yönelmek gerekir. Burada, Süleymaniye'nin hemen yanında, son derece zengin koleksiyonlarıyla antik çağdan Osmanlı dönemine kadar panoramik bir tarih gezintisine imkan veren Ulusal Müze bulunmaktadır. Ve en sonunda, Şam gezisini tamamlamak için hem kent, hem de yöre üzerinde mükemmel bir görüntü sunan, 1150 m. yüksekliğindeki Quassioun dağına gitmek gerekir.

Suriye'nin güneyine yönelindiğinde, volkanik bir röliyef sunan Druze Dağının yamaçlarında, tamamen siyah bazalt taşlarla inşa edilmiş antik Bosra kenti görülebilir. Eski çağlarda Nabati krallığının kuzeydeki başkenti olan Bosra, zaman içersinde öylesine güçlendi ki, Ürdün'deki Petra'nın yerini aldı. Bu krallık, M.S. 106'da Roma imparatoru Trajan tarafından işgal edildi ve Bosra, Roma'nın Arabistan eyaletinin başkenti oldu. Devasa büyüklükteki sur duvarlarının arkasında saklanan ve Suriye'nin bir arkeoloji mücevheri olan zarif tiyatro binasını, bu surların arkasında hayal etmek hiç kolay değildir.

Ürdün'ün kuzeyinde yer alan başkent Amman, geniş caddeleri, kavşakları ve modern binalarıyla, bir Amerikan kentini andırır. Çember şeklinde planlanmış mahallelerin ortasında yer alan ve "downtown" diye adlandırdıkları şehir merkezi esasında, antik Filadelfiya'dan günümüze kalanlar yapılarla eski kenti ifade eder. Bu bölgede, antik kentin en önemli yapısı olan Roma tiyatrosu, çarşılar, Kale dağı'nın (Djebel-el kalaa) üzerindeki hisar ve buradaki, aralarında Ain Ghazal kazılarında bulunmuş olağanüstü güzellikteki ve bilinen en eski antropomorf heykeller (M.Ö. VIII-VI binyıllar) ile Esseniler tarafından yazılan ve Ölü Deniz'de bulunan Qumran Yazıtlarınında olduğu eserlerin sergilendiği, küçük ama zengin arkeoloji müzesi gezilebilir.

Ürdün Irmağı vadisinde ve deniz seviyesinin 400 metre altında olan Ölü Deniz (Lut Gölü), Amman'dan bir saat mesafededir. Burada, sudaki tuz oranı 275 gram/litre olduğu için, hiç bir batma tehlikesi olmadan yüzebilirsiniz. Kutsal kitapta ki, imansızlık ve ahlaksılıklarından dolayı Tanrı tarafından cezalandırılarak bir afetle yıkılan, Sodom, Gomorra, Admah, Zebuin ve Zoar adlı beş kent bu bölgede bulunduğu için, Ölü Deniz'in kendine özel bir dinsel geçmişi ve önemi vardır.

Ölü Deniz'in en güzel görüntüsü, Makerus Kalesinin bulunduğu ve ulaşılması haylı güç olan Mukawer'dedir. Yahudi kral Herodes Antipas, Vaftizci Yahya Peygamber'i burada, önce hapsettirmiş, sonra da, gelini prenses Salome'nin başdöndürücü dansına karşılık kafasını kestirmişdir. Yol daha sonra, muhteşem mosayiklerle süslü kiliselerin bulunduğu Umm el-Rassas'dan ve Büyük Ürdün Kanyonu üzerinde nefes kesen bir manzara sergileyen Wadi al-Mujib'den geçer. Daha sonra 1142 yılında Haçlıların inşa ettikleri, fethedilmesi mümkün olmayan ve çevredeki vadilere hakim olan Kerak Kalesine ulaşılır. Kale, Hattin savaşından sonra Haçlıların kaybettikleri topraklar ile Selahaddin Eyyubi'nin eline geçmiş, daha sonra da Baybars tarafından epey değişikliklere uğratılmıştırdır.